Socius Community

[Leesopdracht 2] De coulissen en de scène

De coulissen en de scène

De energie die wordt aangeleverd door de hierboven beschreven spanningsvelden, wordt omgezet in vijf soorten kracht die heel concreet inwerken op wat er gebeurt in de groep. Bij het observeren en begrijpen van het functioneren van een groep, is het dus belangrijk om zich voortdurend bewust te zijn van deze vijf krachten. Het gaat om vijf niveaus in groepswerk of om vijf assen waarrond dynamieken zich kunnen afspelen.

Elk van deze vijf krachten kan je gebruiken als brilletje om groepsfenomenen te benoemen, te begrijpen, te verklaren. Elk van deze vijf krachten – of niveaus – kan ook op zich ‘gethematiseerd’ worden. Er speelt zich op alle niveaus tegelijk een groepsdynamisch proces af, maar op elk moment is slechts één niveau op de voorgrond – ‘thema’, voorwerp van communicatie. De andere processen spelen zich dan af onder de oppervlakte – ondergrondser, meer in het donker.

Het helpt om te leren denken over groepen in termen van ‘de scène’ en ‘de coulissen’. Op de scène zien we letterlijk wat er gebeurt. We zien de interacties. We horen de inhoud van de gesprekken. We zien de posities van de mensen. We zien de blikken, horen de zuchten. Wat we niet meteen zien, is wat zich in de coulissen afspeelt. En laat dat nu net belangrijk zijn: de improvisaties die zich afspelen voor onze ogen op scène worden geregisseerd door krachten achter de schermen. Door processen die zich afspelen op vijf verschillende niveaus.

Niveau Gaat over
Inhoud Taak, inhoud, oplossing, product, resultaat, doelen
Procedure Wijze waarop gewerkt wordt aan de taak, spelregels, controle, methodiek (regelt sturing en interactie), de gewoonten die gehanteerd worden, de rollen die worden opgenomen
Interactie Relaties, posities, macht, afstand en nabijheid, subgroepen, klimaat, emotionele investering, erkenning
Innerlijk Individuele proces van elk lid (leren, groeien, genezen), zelfrealisatie, zelfbeeld, autonomie, motivatie, emoties, gemoedsgesteltenis, levensgebeurtenissen
Context Omgeving, invloeden die binnenkomen vanuit cultuur, organisatie, of wereldgebeuren, structuur van buitenaf, grenzen, ruimte, het materiële

Op de scène

…kan het in principe over al deze niveaus gaan. Er wordt bijvoorbeeld gepraat over het probleem dat een oplossing nodig heeft. Over wat men precies wil bereiken. Over welke procedure of aanpak daarbij best gevolgd wordt. Er wordt een agenda opgemaakt en het verslag wordt gecontroleerd. Of er wordt in de groep gezaagd over het feit dat de organisatiecontext het moeilijk maakt om de taak goed uit te voeren. Dat zijn de niveaus die het makkelijkst op scène worden gezet: mensen voelen het als veilig aan om daar openlijk de discussie over aan te gaan.

In de coulissen

…spelen echter vaak de innerlijke processen van mensen of de manier waarop in de groep met elkaar wordt omgegaan een heel bepalende rol voor wat er zich op scène afspeelt. Vinden we de manier waarop onze voorzitter ons benadert wel behoorlijk (interactieniveau)? Werk ik graag samen met dat bestuurslid (innerlijk niveau)? Je voelt meteen dat deze twee niveaus veel minder makkelijk rechtstreeks de scène halen. Ze komen zelden in het spotlicht. Mensen vermijden dat. Ze worden meestal vooral besproken in de coulissen maar de invloed ervan werkt door in wat er gebeurt op de scène.

Tijdens een evaluatie van de werking of tijdens een openbarstend conflict kan dan plots weer het interactieniveau of het innerlijke niveau op scène ter sprake worden gebracht. Iemand geeft aan dat hij zijn motivatie kwijt is. Of zegt dat hij er met zijn hoofd niet bij is omwille van problemen thuis. Of er wordt aangekaart dat de voorzitter als te bepalend wordt ervaren door de rest. Dan gaan inhoud en procedure even naar de coulissen. Maar toch werken zij ook door in wat op scène gebeurt: want uiteindelijk is de inhoud wat mensen in een team, een cursusgroep of vereniging met elkaar verbindt en heeft deze groep procedures nodig om goed te kunnen samen werken.

 

 

Groepspagina