Socius Community

[Oefening 8b] Casus: Lesgeefster Bieke

Bieke geeft een cursusreeks waarin de opvoeding van pubers het centrale thema is. Ze start elke sessie met een paar wetenschappelijke inzichten en bruikbare kaders om over puberkwesties te praten. Daarna gaat ze de hele groep in op de eigen ervaringen van de deelnemers: mensen leren van en met elkaar en zo proberen ze samen tot nieuwe inzichten en toepassingen te komen.

De tweede sessie zegt Gerard, een veertigjarige vader van drie, dat hij niet kiest voor een bepaalde school omdat daar te veel bruine mannen zitten. Ook op andere momenten geeft hij te kennen dat hij er niet mee gediend is dat onze samenleving zo multicultureel is. Soms op het openlijk racistische af: dat ze het niveau van onze scholen naar beneden halen, dat ze crimineel zijn, dat ze profiteren van onze sociale zekerheid. En dat niemand zo iemand als buur zou willen.

Bieke voelt dat de andere cursisten als het ware ‘bevriezen’. De eerste keer reageerde er wel nog iemand, maar Gerard liet uitschijnen dat die wel heel naïef in de wereld stond. Daarna ontstaat na een uitspraak van Gerard altijd een ongemakkelijke stilte. De groep zit duidelijk in ‘verzwijgen’.

Wat zou Bieke best kunnen doen om hier uit te geraken? Moet ze zelf Gerard confronteren? In groep? Of apart? Of moet ze eerder wachten tot er toch reactie komt uit de groep en die reactie dan ondersteunen en als aanleiding gebruiken om in te gaan op de houding van Gerard? Hoe kan ze het ‘verzetten’ toch weer mogelijk maken?

  Discussie: Geef aan welke keuze jij zou adviseren aan Bieke en geef daarvoor ook argumenten. Reageer op elkaars keuzes en argumenten.
Post je bijdrage in het reactieveld hieronder.

Groepspagina

12 Reacties op “[Oefening 8b] Casus: Lesgeefster Bieke

  • Ook ik geloof dat een publieke – maar niet belerende – reactie van Mieke het verzwijgen kan doorbreken. Hoewel er inderdaad een risico is dat een discussie over racisme het eigenlijke onderwerp van de cursus gaat overstemmen, lijkt het onderwerp me sowieso relevant als je spreekt over opgroeien in de huidige superdiverse maatschappij.
    Misschien is het niet zo zichtbaar, maar het lijkt me toch ook mogelijk dat er verbrokkeling is in deze groep (mensen die zich terugtrekken uit de discussies die toch niet ten volle gevoerd kunnen worden) en dat Mieke dus ook op verbinding kan inzetten. Ik denk dan aan het maken van expliciete afspraken om een veilig gesprek mogelijk te maken. Geen veralgemenende en racistische (maar ook seksistische) uitspraken doen, is een van die afspraken (naast bv. spreektijd respecteren, enz.). Door deelnemers te betrekken bij het maken van die afspraken, zet Mieke in op een verbindend kader dat later respectvol verschil weer toelaat.

  • Ik sluit me aan bij wat hier boven al gezegd werd:
    – Het feit dat de andere mensen uit de groep niet reageren kan inderdaad te maken hebben met het feit dat ook Bieke niet reageert. Zelf ingaan op wat de vader in kwestie zegt, creëert de openheid voor anderen.
    – Ik vind het ook een goed idee om het thema diversiteit te verweven in de cursusreeks en zo in te spelen op de thema’s die de vader aankaart.
    – Stel dat de vader zich echt onrespectvol gedraagt, vind ik dat Bieke hem na afloop even apart kan nemen en dit rustig aankaarten en de verwachtingen naar omgangsvormen nog eens duidelijk stelt en hem ook duidelijk maken wat het effect van de manier waarop hij zijn mening verkondigt op de andere cursisten of haar is.
    – De botsing der ideeën is net interessant en de dialoog blijft na te streven.

  • Door in de groep te reageren en laten reageren wordt de dynamiek weer op gang gebracht en kan Gerard hopelijk zijn mening wat bijstellen.

    Maar volgens mij is het niet de bedoeling om deze discussie te voeren in deze groep. Ik denk dat het geen kwaad kan om dit af te blokken.
    “We hoeven het hier niet over te hebben in deze cursus”, of “als iemand over dit onderwerp wil discussiëren kan dat beter op een ander moment; nu hebben we het over … “. Of “Ik weet niet of iemand het eens is met je mening, maar in deze cursus laten we deze discussie misschien beter achterwege”.

    • Hier ben ik het ook wel mee eens: de eigenlijke taak van de cursus zou anders wel eens gekaapt kunnen worden door discussies over racisme. En vanuit de ethische keuzes van organisatie en begeleider kan ook een grens gesteld worden aan racistische uitspraken. Dit hoeft wat mij betreft niet per se een thema te worden in de groep …

  • De groep zit in verzwijgen omdat Bieke verzwijgen voorleeft. Ze geeft het verkeerde voorbeeld. De eerste keer reageert er wel nog ‘iemand’ (dus: niet Bieke). Hij/zij wordt vervolgens door Gerard aangevallen. En wat doet Bieke, de leidster van de groep? Ze zwijgt. Zij durft zich niet te verzetten en geeft daardoor het voorbeeld aan de groep om zich ook niet te verzetten.

    Uiteraard kan Bieke Gerard apart confronteren, maar dat heeft geen directe impact op de groep. Bieke heeft twee mogelijkheden die elkaar niet uitsluiten:
    – Op de volgende uitspraak/uitspraken van Gerard reageert zij en maakt ze duidelijk wat ze zelf denkt.
    – Bieke neemt zelf het initiatief en maakt haar positie duidelijk. Het voordeel daarvan: ze komt zelf in actie in plaats van alleen te reageren.
    Op die manier moedigt ze de groepsleden aan om eveneens hun mening te uiten.

  • Zoals iedereen hier al heeft aangehaald vind ik ook dat Bieke moet reageren in groep. Door zelf te reageren vanuit haar eigen persoon laat ze de mogelijkheid tot verzet zien in de groep. Het is volgens mij wel belangrijk dat ze de mond van Gerard niet snoert, want dan sluit ze terug de mogelijkheid tot verzet. Eventueel kan er gezocht worden naar de onderliggende oorzaak van de houding van Gerard? En kunnen er ook positieve voorbeelden aangehaald worden? Door hierover met elkaar te delen kan er gezocht worden naar verbinding.

  • Ze kan op het moment van een uitspraak het volgende zeggen bijvoorbeeld: naar Gerard: “Ik schrik wel van die reactie. Ik ben er zeker van dat iedereen het eens is met jou op dat punt.’ Naar de groep: ‘Wat denkt de rest hiervan?’
    Ik ben het eens met Lize, die zegt dat een gesprek met de betrokkene in kwestie achteraf nodig is. Zeker wanneer er racistische uitspraken worden gedaan, mag ook in twijfel getrokken worden of het nog aangewezen is dat deze persoon aansluit bij de groep.

  • Verzwijgen ontstaat o.a. als er te weinig ruimte en veiligheid is…om zich bijvoorbeeld te verzetten…dus Bieke zou daar kunnen op inzetten door bijvoorbeeld:
    * getuigenissen ( life of op papier/video…) te brengen die een andere kijk op het onderwerp ‘kwaliteit van onderwijs’ brengen
    * in de inleiding (een paar wetenschappelijke inzichten en bruikbare kaders) wat ‘theorie’ te brengen over de invloed van diversiteit in het onderwijs
    * een stellingenspel te laten spelen met ‘veilige’ regels zodat ‘verzet’ binnen dit kader dan een plaats kan krijgen… en waar verschillende ‘hete hangijzers’ aan bod kunnen komen

  • Inderdaad, zoals gezegd heel moeilijk. Wel noodzakelijk om dit bespreekbaar te maken. Ik volg Lize dat Bieke als begeleider best zelf de bevriezing doorbreekt door haar visie kort te delen. Of ze kan ook aanhalen dat ze voelt dat voor moeilijke momenten zorgt in de groep en ruimte laten om mensen aan het woord te laten, zoals door anderen al gezegd, in een veilige omgeving. Door het bloot te leggen en niet te verzwijgen, komt er misschien al meer naar boven en is er misschien bewustwording bij Gerard.

  • Bieke heeft als groepsbegeleider de rol/taak om zaken ook bespreekbaar te maken, dus ook delicate zaken. voor de groepssfeer en proces is het niet wenselijk dat mensen bevriezen, zaken gaan verzwijgen. Hierdoor zou de groep kunnen gaan verbrokkelen.
    Naast het verkennen van de werkelijk bezorgdheid (zoals Liesbeth zei), zou ik tijdens de bevriezing zelf mijn mening hieromtrent geven en dan vragen hoe andere mensen erover nadenken. Het lijkt me belangrijk om zelf de aanzet te geven tot verzet en aan te geven dat verschillende meningen welkom zijn. Daarnaast denk ik dat het ook belangrijk is om een context te creëren waar mensen zich veilig voelen om hun mening te geven en dat kan bijvoorbeeld door de procedure/afspraken te overlopen (vb. respect voor iedereen zijn mening, elkaar laten uitspreken,….).
    MAAR voor mij blijft het onderwerp (namelijk racisme) echt moeilijk omdat racisme echt niet getolereerd kan worden. Daarom zou ik achteraf ook een gesprek aankaarten met de man en dat ter sprake brengen en indien nodig zelf zeggen dat hij niet verder kan participeren. Maar volgens de theorie zijn meningsverschillen goed, dus zou je niet mogen zeggen dat racisme niet getolereerd kan worden….

  • Dit is een hele delicate kwestie waar op tijd op moet gereageerd worden. In groep kan Bieke proberen om in te gaan op de onderliggende bezorgdheid die uit de uitspraken blijkt, vb. kwaliteit van het onderwijs en op die manier een gemeenschappelijke deler zoeken om terug verbinding te creëren. Daarbij kan ingegaan worden op de vraag of het klopt dat het niveau daalt door de aanwezigheid van mensen met migratie achtergrond en kan “verzet” komen van de rest van de groep die andere factoren aanhalen.

Reageer

You must be logged in to post a comment.